Σε μια εποχή όπου οι υποχρεώσεις, οι οθόνες και οι γρήγοροι ρυθμοί κυριαρχούν, το βιβλίο εξακολουθεί να αποτελεί για πολλούς Έλληνες έναν πολύτιμο τρόπο αποσύνδεσης και προσωπικής φροντίδας. Νέα πανελλαδική έρευνα για τις αναγνωστικές συνήθειες στη χώρα αποκαλύπτει ότι η ανάγνωση δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως μορφή ψυχαγωγίας, αλλά και ως μέσο χαλάρωσης, προσωπικής έκφρασης και ουσιαστικής επαφής με τον εαυτό μας.
Γιατί το βιβλίο παραμένει η αγαπημένη μορφή απόδρασης των Ελλήνων
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας από τα Public και την Truberries, 4 στους 10 Έλληνες ηλικίας 18 έως 59 ετών διαβάζουν βιβλία σε τακτική βάση. Από αυτούς, το 23% θεωρούνται ιδιαίτερα αφοσιωμένοι αναγνώστες, έχοντας διαβάσει περισσότερα από 11 βιβλία μέσα στον τελευταίο χρόνο, με μέσο όρο τους 19 τίτλους ετησίως. Παράλληλα, σχεδόν οι μισοί αναγνώστες (48%) διαβάζουν από τρία έως δέκα βιβλία τον χρόνο, εντάσσοντας την ανάγνωση στην καθημερινότητά τους.
Το σημαντικότερο εύρημα αφορά τον λόγο για τον οποίο οι άνθρωποι στρέφονται στα βιβλία
Το 85% δηλώνει ότι διαβάζει για να χαλαρώσει και να ξεφύγει από το άγχος και τις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Για πολλούς, το βιβλίο λειτουργεί ως προσωπικό καταφύγιο, ως ένας τρόπος να απομονωθούν δημιουργικά, χωρίς να χρειάζεται να δικαιολογήσουν την ανάγκη τους για χρόνο με τον εαυτό τους.
Ιδιαίτερη θέση κατέχει και ο ρόλος του βιβλίου μέσα στην οικογένεια
Περισσότεροι από τους μισούς γονείς (57%) θεωρούν ότι η ανάγνωση αποτελεί έναν από τους πιο ποιοτικούς τρόπους σύνδεσης με τα παιδιά τους, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική αξία του βιβλίου ως μέσου επικοινωνίας και κοινής εμπειρίας.
Η ανάγνωση φαίνεται να συνδέεται κυρίως με στιγμές ηρεμίας
Το 52% διαβάζει πριν κοιμηθεί, ενώ το 45% αξιοποιεί τον ελεύθερο χρόνο μέσα στην ημέρα. Οι διακοπές αποτελούν επίσης αγαπημένη περίοδο για διάβασμα, καθώς σχεδόν οι μισοί αναγνώστες δηλώνουν ότι τότε αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στα βιβλία. Αντίστοιχα, ένα σημαντικό ποσοστό επιλέγει να διαβάζει κατά τις εορταστικές άδειες, τα Σαββατοκύριακα ή ακόμη και κατά τις καθημερινές μετακινήσεις του.
Παρά τη διαδεδομένη άποψη ότι οι ψηφιακές συνήθειες έχουν εκτοπίσει το διάβασμα, τα δεδομένα δείχνουν ότι τα δύο μπορούν να συνυπάρχουν. Το 42% των πιο αφοσιωμένων αναγνωστών περνά περισσότερες από τρεις ώρες ημερησίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γεγονός που αποδεικνύει ότι η αγάπη για το βιβλίο δεν αποκλείει τη συμμετοχή στον ψηφιακό κόσμο. Όσον αφορά την επιλογή ενός βιβλίου, η υπόθεση παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας αγοράς για το 73% των αναγνωστών. Ακολουθούν η περίληψη στο οπισθόφυλλο, αλλά και στοιχεία όπως ο συγγραφέας, η τιμή και οι προσφορές. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος με τον οποίο οι αναγνώστες ανακαλύπτουν νέους τίτλους: τα φυσικά βιβλιοπωλεία και τα ψηφιακά κανάλια εμφανίζουν σχεδόν ισοδύναμη επιρροή στις τελικές επιλογές.
Η έρευνα κατέγραψε επίσης τη στάση του κοινού απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη
Περισσότεροι από τους μισούς αναγνώστες έχουν ήδη χρησιμοποιήσει εργαλεία ΤΝ για να κατανοήσουν καλύτερα λέξεις, εικόνες ή αποσπάσματα βιβλίων. Ωστόσο, μόνο το 31% θα επέλεγε να αγοράσει ένα βιβλίο γραμμένο αποκλειστικά από τεχνητή νοημοσύνη. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται σημαντικά όταν η συγγραφή παρουσιάζεται ως αποτέλεσμα συνεργασίας ανθρώπου και τεχνολογίας, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία που εξακολουθεί να έχει ο ανθρώπινος παράγοντας στη δημιουργική διαδικασία.
Παράλληλα, τα audiobooks φαίνεται να κερδίζουν συνεχώς έδαφος. Η μεγάλη πλειονότητα των τακτικών αναγνωστών γνωρίζει τη συγκεκριμένη μορφή ανάγνωσης και εκφράζει ενδιαφέρον να τη δοκιμάσει στο μέλλον. Σε αντίθεση με το έντυπο βιβλίο, το οποίο συνδέεται κυρίως με στιγμές χαλάρωσης και ησυχίας, τα audiobooks συνοδεύουν συχνότερα δραστηριότητες όπως το περπάτημα, οι μετακινήσεις με τα μέσα μαζικής μεταφοράς ή η οδήγηση.
Το βιβλίο, ωστόσο, παραμένει και ένα ιδιαίτερο δώρο. Κατά μέσο όρο, κάθε αναγνώστης αγοράζει σχεδόν δέκα βιβλία τον χρόνο, με αρκετά από αυτά να προορίζονται για αγαπημένα πρόσωπα, κυρίως σε γενέθλια, γιορτές και τα Χριστούγεννα. Στα παιδικά βιβλία, οι γονείς δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στο εκπαιδευτικό περιεχόμενο, την πλοκή και την εικονογράφηση παρά στη φήμη του συγγραφέα. Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός ότι σχεδόν ένας στους τρεις Έλληνες αναγνώστες διαβάζει βιβλία και στα αγγλικά, ιδιαίτερα οι νεότερες ηλικίες, αναζητώντας την αυθεντική φωνή του συγγραφέα ή αξιοποιώντας την ανάγνωση ως μέσο εξάσκησης της γλώσσας.
Τέλος, η σχέση των Ελλήνων με το βιβλίο φαίνεται να ξεπερνά την ίδια την πράξη της ανάγνωσης. Το 90% διατηρεί τα βιβλία του σε βιβλιοθήκες και ράφια, ενώ η συντριπτική πλειονότητα τα κρατά ακόμη και μετά την ολοκλήρωση της ανάγνωσης. Το βιβλίο εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο με συναισθηματική και συμβολική αξία, κομμάτι της προσωπικής ταυτότητας και της ιστορίας κάθε αναγνώστη.
Σε έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς, τα ευρήματα δείχνουν ότι το βιβλίο εξακολουθεί να προσφέρει κάτι βαθιά ανθρώπινο: χρόνο για σκέψη, χώρο για φαντασία και την πολυτέλεια της αποσύνδεσης.
